‘Voetbal is een aparte wereld’

‘Een supporter moet supporter kunnen zijn. Hij moet de ruimte krijgen om uiting te geven aan zijn emoties. Als je ‘t samen eens bent over de spelregels voor die ruimte, dan heb je een gemeenschappelijke basis en wordt het makkelijker om dingen van elkaar te accepteren.’

Martin Zwiers, sinds 2009 namens de politie voetbalcoördinator bij Heracles Almelo, wil ertoe bijdragen dat iedereen ‘op een veilige en prettige manier van voetbal kan genieten en zijn eigen gang kan gaan’.

Net zoals we van een scheidsrechter vinden dat hij ‘de wedstrijd aan moet voelen’, vindt hij dat gezagsdragers ‘het gevoel van het voetbal mee moeten laten tellen’. ‘Als iemand bij een wedstrijd uit frustratie iets kapotslaat kan dat wat anders zijn dan wanneer hij dat op straat doet. De bewuste opzet ontbreekt veelal, daarom wordt het ook eerder civielrechtelijk, in overleg met de club, dan strafrechtelijk opgepakt. Voetbal is emotie, het is een aparte wereld. Daarom neem ik ook altijd agenten in mijn team op die affiniteit met voetbal hebben. Tegelijk is fout gedrag gewoon fout gedrag, laat ik daar duidelijk over zijn. Ik ben daarin heel recht door zee en als ik a zeg, zeg ik ook b, dan draai ik er niet omheen.’

Vertrouwen

Vertrouwensrelaties opbouwen is cruciaal in zijn functie. ‘Vertrouwen win je niet van de ene op de andere dag, daar gaat een langere tijd overheen. In het begin was het vooral aftasten. Ik zocht bijvoorbeeld jongens van de harde kern op, om ze te leren kennen, het goede gevoel zien te krijgen. Ook wilde ik dat ze mij leerden kennen. Ik heb daar veel in geïnvesteerd en ik denk dat sinds een aantal jaren het contact tussen politie en supporters een stuk beter is geworden. Supporters zien er ook zelf het voordeel van in. Neem de dreigende situatie die zich voordeed laatst na een uitwedstrijd in de voorbereiding op dit seizoen. Supporters waren bang dat er bij het station een groep van de tegenpartij ze op stond te wachten om met ze op de vuist te gaan. Toen ben ik samen met een collega, in burgerkleding, met ze meegelopen en hebben we ze zonder problemen op de trein kunnen zetten. We hebben ons daarmee op glad ijs begeven, maar met succes, en het werd enorm gewaardeerd.’

Sociaal-preventief

Het aantal incidenten waar Heracles-supporters bij betrokken zijn, is relatief gering.  Echte hooligans telt de club ook niet.

‘Maar elke club, ook Heracles, kent altijd wel een handjevol “potentials”, vaak jonge jongens die de grens opzoeken, eroverheen dreigen te gaan of die grens niet kennen. Ons beleid is erop gericht om in die groep inzicht te krijgen, zodat we er wat mee kunnen. Ik ga in gesprek met ze om te voorkomen dat iemand afglijdt en echt in de problemen komt. Een stadionverbod kan best vervelende gevolgen hebben als je een stageplek of baan zoekt. Sociaal-preventief zijn we heel actief.’

Voor veel supporters geldt Martin Zwiers inmiddels als aanspreekpunt als ze met vragen of problemen zitten. Zijn focus is dan ook niet alleen gericht op wat er zich rondom het veld afspeelt. Ook schakelen collega’s bjj de politie hem in bij problemen die niet met voetbal te maken hebben, maar waarbij wel supporters zijn betrokken. ‘Ik ken die jongens, ben op de hoogte van hun achtergrond en thuissituatie. Met die kennis kan ik helpen om tot een oplossing te komen.’

De club bepaalt

Om alles rond wedstrijden in goede banen te leiden, heeft hij veelvuldig overleg met de gemeente en met Heracles. ‘De club is leading in alles wat er in het stadion gebeurt. Wij zijn niet de baas, de club bepaalt. Maar we doen het allemaal in gezamenlijkheid. Het is teamwork. Alleen als er bijvoorbeeld een vechtpartij uitbreekt, nemen wij zelf het voortouw.’

Ook met zijn collega-voetbalcoördinator van de tegenpartij heeft hij intensief contact. Hoeveel fans reizen mee, wat voor fans zijn het, hoe reizen ze… zo krijgt hij een compleet beeld. Hij verzorgt de briefings aan de agenten, de stewards, peilt de stemming in de supportersvakken, houdt in de gaten wat er op de tribunes gebeurt, enzovoorts. ‘Het is informatie ontvangen en filteren, continu schakelen, overzicht houden en nooit in de stress schieten.’

Ook met alle uitwedstrijden gaat hij mee. Hij zit dan in een van de bussen met supporters en draagt zijn burgerkleding in plaats van een uniform. ‘Ik geef ermee aan dat ik er bij hoor, ik wil geen onnodige afstand creëren. Het zijn bovendien bijna allemaal vaste jongens die meegaan, ze kennen me.’

Verschillende bazen dienen

‘Wel eens lastig is dat ik verschillende bazen moet dienen. Gemeente, justitie, club, supporters… ze hebben natuurlijk niet altijd dezelfde belangen.’

‘Vorig seizoen waren er Feyenoord-supporters tussen het thuispubliek terechtgekomen. Heracles is een heel gastvrije club, maar bezoekers moeten zich ook als een gast gedragen. Maar dat gebeurde niet, ze provoceerden. Er ontstond een beangstigende situatie, er zaten mensen met kinderen die zich bedreigd voelden… Ik vond dat die groep Rotterdammers het stadion uit moest, maar werd overruled omdat men bang was dat ze buiten het stadion nog meer rotzooi zouden trappen. Er ontstonden nogal heftige discussies, het is ook lastig uit te leggen…’

Wat hem ook wel eens steekt is de rechtsongelijkheid die zich voordoet als clubs het gedrag van hun supporters civielrechtelijk moeten beoordelen. ‘Een tijdje terug werden supporters van Heracles bestraft toen ze buiten de combiregeling om naar een uitwedstrijd waren gegaan, terwijl supporters van Twente die hetzelfde hadden gedaan, alleen werden teruggestuurd. Twente stak daarmee zijn kop in het zand, maar dat kan natuurlijk niet, zo ondermijn je elkaars geloofwaardigheid.’

Van hobby mijn werk kunnen maken

Spijt van zijn overstap van de recherche naar de voetballerij heeft Martin Zwiers nog geen seconde gehad. ‘Het mooiste van mijn functie is dat ik van mijn hobby mijn werk heb kunnen maken. Ik ben al mijn hele leven een enorme voetballiefhebber.’

Hij speelde zelf in het eerste bij Berghuizen in Oldenzaal, bij UD Weerselo en, bijna tot aan zijn 40e, bij DSVD in Deurningen. Zijn kracht? ‘Ik had een superconditie.’ Nog steeds doet hij veel aan sport. Hij voetbalt, tennist, fietst en neemt geregeld deel aan regionale hardloop- en run-bike-run-wedstrijden. En niet alleen om vrijblijvend mee te doen: ‘Ik wil altijd winnen.’

Ook zijn zoon en dochter zijn sportfanaten. Zijn dochter handbalde op het hoogste niveau tot een kruisbandblessure dat onmogelijk maakte. Zijn zoon voetbalde nog in de beloften van Heracles, maar gaf voorrang aan een maatschappelijke carrière en speelt nu bij SVZW – uiteraard vaak onder het toeziend oog van zijn vader.