‘Ik kan niet buiten Heracles’

Jan Hammink, een leven lang Heraclied

Vanaf de dag dat hij kon lopen was Jan Hammink (1945) al bij Heracles te vinden. Zijn geboortehuis stond in de Deldensestraat, op steenworp afstand van het stadion ‘aan de Bornsestraat’. Als het maar even kon toog de kleine Jan ernaartoe. Hij keek bewonderend toe hoe Theo Liedenbaum, de legendarische terreinchef, het gras ‘knipte en schoor’. Jan: ‘Theo was een ongelooflijke pietje precies, het leek of hij elk grassprietje apart verzorgde.’ Niet voor niets stond het veld van Heracles destijds bekend als een van de mooiste en beste in Nederland.

Met de jeugd tegen Cruijff

Liedenbaum was het ook die Jan al op zesjarige leeftijd mee liet trainen, terwijl je daar eigenlijk zeven voor moest zijn. Maar Jan was bezeten van voetbal en bezeten van Heracles. En hij wist wat hij wilde: keeper worden. ‘Dat stond voor mij van meet af aan vast, ik wilde niets anders.’

Liedenbaum zag dat hij er talent voor had. Op zijn zestiende, in het seizoen 1961/1962. stond Jan al onder de lat bij A-jeugd. Trainer was Joop Brand, tevens eerste-elftalspeler. ‘We draaiden met de jeugd elk jaar in de top mee. Ik heb nog tegen Ajax met de jonge Cruijff gespeeld. En een mensen dat er op de wedstrijden afkwamen. Bij Go Ahead uit zaten er wel eens 10.000 man op de tribune.’ De Heracles-jeugd telde naast Jan dan ook meer talenten die later zouden doorstromen, zoals Guus Hoevenberg, Koos Knoef, Herman Tiesselink en Benno Verschut.

35 gulden premie bij een overwinning

Jan sloot aan bij het eerste, als tweede keeper achter Arend Steunenberg. Hij was nu een echte semi-prof. ‘Je verdiende zo’n 1.500 tot 2.000 gulden per jaar plus premies, 35 gulden bij een overwinning, 17,50 bij een gelijkspel, 5 gulden bij een nederlaag en vijf gulden voor de eerste training, oplopend tot 7,50 voor de vierde training. Overdag werkte ik in het magazijn van Egger, de breifabriek. Als ‘t werk erop zat, ging ik gelijk door naar de training. Om een uur of negen kwam ik thuis en stond het eten op tafel.’

In 1966 stapte Jan over naar Tubantia in Hengelo, destijds nog uitkomend in het betaald, in de tweede divisie. Hij stond er twee seizoenen in het doel. Hij maakte naam, geregeld werd hij in de kranten bejubeld.

Sportwagen

Jan kwam uit een echte voetbalfamilie. Zijn broers Hans en Henk waren ook talentvolle voetballers. Nuchterheid en spaarzaamheid waren thuis troef. Het geld dat Jan verdiende als voetballer ging op een bankrekening. Er werden geen gekke dingen mee gedaan en anders was het zijn vader wel die daar een stokje voor stak. Toen hij op een dag in een sportwagen aan kwam rijden, viel dat dan ook niet bepaald in goede aarde.

‘Ach, ik had ooit Herbert Vinken in een rode MG door Almelo rond zien rijden. Iedereen vond dat prachtig, zoiets hadden ze hier nog nooit gezien. Misschien speelde dat ergens mee, dat ik zoiets ook wel wilde. Ik kon een sportwagen krijgen bij een autodealer in Hengelo die geldschieter was bij Tubantia. Nou ja, krijgen, van het geld dat de club mij betaalde zou dan telkens wat worden ingehouden. Het was een Renault Alpine of zoiets. Ik kon er zo mee de garage uit rijden. Maar toen ik thuiskwam reageerde m’n vader woedend. “Wat hej noe dan, bin ie helemaol gek word’n?! Terug dat ding en ik goa achter oe an.” Toen heb ik ‘m diezelfde middag weer bij de garage in Hengelo neergezet.’

Van Heracles naar Rietvogels

In 1968 keerde hij terug bij Heracles en maakte zijn debuut in het eerste. In totaal zou hij een keer of tien onder de lat staan. Na twee seizoenen hield hij het voor gezien, onder meer omdat hij het niet goed met trainer Rinus Gosens kon vinden. ‘Ik ben geen lastige jongen, maar als me iets niet zint, dan neem ik geen blad voor de mond, dan zeg ik ’t, recht voor de raap. Ik denk dat ik daardoor ook niet het uiterste uit mijn voetbalcarrière heb gehaald.’ PEC en Cambuur hadden belangstelling voor hem, maar Jan koos voor Rietvogels, in die dagen een gerenommeerde eerste-klasser bij de amateurs. Hij volgde er een andere voormalige Heraclied op, Jan van de Wint. ‘Bij Rietvogels kon ik nog meer verdienen dan bij Heracles. 200 gulden per wedstrijd, winnen of verliezen, tja, Herman Ling was een van de sponsors.’

Later stond hij ook nog jarenlang onder de lat bij AVC Heracles, tot op zijn 44e. Ondertussen had hij trainersdiploma’s gehaald en ging hij aan de slag als trainer. Een hele rits amateurclubs in de regio heeft hij onder zijn hoede gehad, van Dinkelland tot Bornerbroek en van ASV in Aadorp tot Unisson in Boekelo.

Smit, Pieckenhagen

Het voetbal is natuurlijk enorm veranderd. ‘Toen ik keeper was mocht je een bal van een mede-speler zo in je handen nemen. We hadden geen handschoenen aan, je keepte met blote handen. En je mocht net zo lang met de bal rondlopen binnen de zestien als je wilde. Tegenwoordig is het voetbal een grote koehandel. Als je een goeie transfer maakt ben je al bijna binnen. Wij moesten er veel meer voor doen dan die jongens nu. Daarom heb ik ook zo veel respect voor een jongen als Marnix Smit, die naast de voetballerij studeerde en zelfs promoveerde.’

Natuurlijk kijkt de voormalige goalie met speciale aandacht naar keepers. Pieckenhagen is en blijft zijn favoriet. ‘Die had alles, en wat een mentaliteit, geweldige keeper.’

Nu is Jan 69 en nog steeds is hij bijna elke dag bij Heracles te vinden. Hij slaat geen training over. ‘Ik kan niet buiten Heracles.’ Hij weet zich in gezelschap van een vast groepje kritische senioren. ‘Ach, het is gezellig, alles komt voorbij, hoe het thuis gaat, dat de vrouw wat met de benen heeft, de politiek en natuurlijk het voetbal. Zeur’n, dat kunt ze allemaal als de beste.’